Pois aquí está o meu primeiro traballo de ficción, editado por Tambre na colección Cataventos. “As pedras do destino” xa está á venda. Fixemos a presentación oficial na librería Sisargas e o meu amigo Alfonso Hermida, condutor do Telexornal mediodia na TVG, exerceu de presentador e elaborou o seguinte texto.
En 1988, hai agora 20 anos, dous políticos claves na historia de Irlanda, Gerry Adams e John Hume, iniciaban unhas conversas secretas que darían lugar ó Acordo de Belfast, onde se recolle que o futuro constitucional de Irlanda do Norte será determinado polo desexo democrático da súa poboación.
En 1988, hai agora 20 anos, proclámabase o estado de Palestina apenas uns meses despois do inicio da primeira intifada.
Nese ano de 1988 desénvolvese a novela que presentamos esta noite: As pedras do destino, de Óscar Losada, publicada dentro da Colección Catavento da editorial Tambre. A través das miradas de dous cativos, o autor achéganos a dúas causas que transcorren paralelas.
Hamadán é un adolescente palestino que dorme ó lado dun saco de croios pintados coa bandeira do seu país e que vive ós seus 15 anos en Nablús, a cidade máis grande dos territorios ocupados, con dúas ideas fixas: servir á causa do seu pobo e correr diante dos soldados israelís.
A 4.000 quilómetros de distancia, Sean vive a cotío o desprezo que a súa comunidade soporta dos protestantes. Sean vive en Derry, un bastión e un símbolo da loita da independencia irlandesa.
Os dous mozos non son alleos á realidade social e política dos seus pobos. Os paralelismos entre as súas vidas e as súas accións cotiás achegan os dous confitos ó longo da novela. Un semella se-lo trasunto do outro co paso dos episodios. Son testemuñas de momentos importantes na historia dos seus países, pero mentres Sean acaba ensimismado pola capacidade do diálogo para xuntar a inimigos aparentemente irreconciliables, Hamadán asiste impotente á pelexa ideolóxica entre irmáns. É a diferenza entre un e outro conflito.
As pedras son unha constante na historia de dous pobos que as utilizan a esgalla contra a munición dos inimigos israelí e británico. No Domingo Sanguento, as pedras que lanzou un pequeno grupo de manifestantes contra a barricada na que se parapetaban os soldados británicos nas rúas de Derry, foron a excusa para converter en caos o que inicialmente era unha manifestación pacífica en favor dos dereitos civís.
As pedras son tamén os mísiles cos que loitan os rapaces palestinos nunha reedición constante na historia deste pobo do enfrontamento do grande contra o pequeno. Día a día, nos territorios ocupados as pedras son a expresión de rabia dun pobo que ve como a cada pedra se responde con bombas e obuses. O conflito é desigual: por cada morte dun israelí, perden a vida 15 palestinos.
“As pedras do destino” é a fotografía de dous conflitos nos que, como se di nun momento do libro, o importante non é ter razón, senón que cha dean. E o máis terrible é que os protagonistas o saben, algo que converte a loita dos pobos palestino e irlandés e a convivencia nestes dous territorios nunha auténtica histeria colectiva.
O fanatismo dos protagonistas medra co paso das páxinas. Hamadán e Sean non dubidan en saír de caza. A súa actitude de adolescentes que se cren elixidos para cambia-lo rumbo da loita dos seus pobos, contrasta coa dos seus maiores, máis reflexiva, máis condescendente, máis política.
A novela de Óscar Losada é unha auténtica lección de historia, sen máis pretensións que a de que dous conflitos centenarios non caian no esquecemento. En algo máis de cen páxinas lémbrase desde a fundación do estado de Israel, da que se cumpriu este mes 60 anos, ata a guerra dos seis días, a primeira intifada e a instalación dos colonos nos territorios ocupados. No caso irlandés, o autor enumera momentos históricos como o Alzamento de Pascua, a irrupción de políticos fundacionais como Eamon de Valera, e o xa comentado Domingo Sanguento de 1972, unha xornada que marcou para sempre á localidade de Derry.
Con esta novela, Óscar Losada fai a súa estrea como escritor de ficción da man da editorial Tambre. O autor centrara os seus traballos anteriores no xornalismo de investigación en eidos nos que é un auténtico especialista: o deporte, a música folk e o cinema. As súas afeccións reflíctense tamén nas páxinas de As pedras do destino, como se pode apreciar no capítulo no que se conta o ambiente nun pub irlandés no que se segue a retranmisión dun partido do torneo das Cinco nacións de rugbi, ou aquel no que se narra un intenso partido de fútbol entre católicos e protestantes, igual de emocionante no campo coma na bancada, ou a chegada de Rory Gallagher á cidade de Derry onde tocará nun concerto que Sean e os seus amigos non queren perder.
Foi tamén a finais da década dos 80 do século pasado cando Óscar Losada e un servidor nos coñecimos. Daquela nos uniu unha entrañable a marabillosa aventura que acabou baixo as pedras da incompresión duns directivos alleos á realidade galega, e baixo as pedras da irresponsabilidade e o inconformismo duns políticos que non souberon entende-la importancia dun proxecto ó que non deixaron medrar. Refírome a Radio 4 de Radio Nacional de España.
Daquela, moitos Hamadáns e moitos Seans (moitos xornalistas novas cheos dunha ilusión inquebrantable), tivemos que correr diante dos tanques da ignorancia que fixeron calar unha voz moi necesaria hai 20 anos e que aínda hoxendía se bota moito de menos.
Esta tarde, antes de saír da redacción e volver para a casa, quixen facer un experimento xornalístico. Busquei as noticias das últimas 24 horas nas que aparecera a palabra Palestina. Atopei unha pila delas, case para facer unha sección enteira dun xornal. O conflito, xa milenario, segue latente. Palestina e Israel seguen a ser actores principais da actualidade internacional.
Fixen o mesmo coa palabra Irlanda. O resultado é éste. Veño coas mans valeiras. Semella que a importancia política e informativa do problema irlandés decreceu sensiblemente nos últimos anos. Velaquí unha diferenza insalvable entre a causa palestina e a causa irlandesa.
Os tempos mudan moi rápido para Irlanda, en cambio para Palestina parecen correr a modo, como se as pedras do destino se empecinasen en perpetua-la intifada, a rebelión dunhas pedras que se resisten a ser esmagadas polos tanques dun dos mellores e máis preparados exércitos do mundo.
